Projekt wprowadza i określa kwalifikacje dla farmaceutów do przeprowadzania takich szczepień.

Zmiana zawarta w projekcie rozporządzenia jest powiązania z wejściem w życie rozporządzenia ministra zdrowia z 18 sierpnia 2022 roku w sprawie kursów kwalifikacyjnych dla farmaceutów, które obejmują między innymi tematy dotyczące przeprowadzania badania kwalifikacyjnego i wykonania szczepienia przeciw Covid-19 oraz szczepień, do których farmaceuta jest uprawniony na podstawie ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Projekt rozporządzenia ministra zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych został opublikowany na stronie Rządowego Centrum Legislacji 6 lutego 2023 roku.

Uwagi do projektu można przekazywać w ciągu trzech dni.

Link do projektu>>>

Określono w nim wymagania dotyczące wyposażenia pomieszczeń i rodzajów urządzeń służących do przechowywania produktów leczniczych, surowców farmaceutycznych i wyrobów medycznych zapewniających całodobowe monitorowanie temperatury i wilgotności. Ma to zapewnić kontrolę nad jakością tych produktów, surowców i wyrobów medycznych w całym łańcuchu dystrybucyjnym, którego apteka jest ogniwem końcowym.

Przepisy dotyczą także przechowywania substancji bardzo silnie działających oraz produktów leczniczych zawierających środki odurzające i substancje psychotropowe. Dostęp do takich produktów jest ograniczony wyłącznie do farmaceutów. Doprecyzowano także określenie substancji bardzo silnie działających.

Pracodawcy Medycyny Prywatnej interweniują w sprawie standardów anestezjologicznych

Wprowadzono także regulacje, związane z okresowymi przeglądami, konserwacją i w razie konieczności kalibracją urządzeń używanych do sporządzania leków recepturowych, leków aptecznych i produktów leczniczych homeopatycznych, a także minimalną częstotliwość ich wykonywania.

Określono wymagania dotyczące prowadzonej przez apteki dokumentacji dotyczącej kupowanych, sprzedawanych, sporządzanych, wstrzymywanych i wycofywanych z obrotu produktów leczniczych lub wyrobów medycznych. Ewidencja taka może być prowadzona w wersji elektronicznej.

Rozporządzenie ministra zdrowia w sprawie podstawowych warunków prowadzania apteki zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw RP 18 listopada 2022.

Link do rozporządzenia>>>

Egzamin przeprowadza się na pisemny wniosek składany do Naczelnej Rady Aptekarskiej. Składa się z dwóch części pisemnych i dwóch części ustnych.

Diagnostyka otworzyła najnowocześniejsze laboratorium w Europie środkowo-wschodniej

Opłata za egzamin wynosi 30 procent przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw za poprzedni rok, ogłaszanego przez GUS, a w przypadku ponownego przystąpienia do niego – jedną czwartą tej wartości.

Rozporządzenie ministra zdrowia w sprawie potwierdzania znajomości języka polskiego koniecznej do wykonywania zawodu farmaceuty na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw RP 4 kwietnia 2022 (poz. 734).

Wejdzie w życie 19 kwietnia 2022.

Link do rozporządzenia

Wykaz zawarty w załączniku do rozporządzenia zawiera sześć grup badań, wśród których jest test antygenowy w kierunku Sars-CoV-2, a także szybki test wykrywania grypy, stężenia białka C-reaktywnego, antygenu Streptococcus z grupy A, Helicobacter –test z krwi.

Farmaceuci będą mogli także wykonywać test stężenia glukozy we krwi oraz kontrolę panelu lipidowego, obejmującego poziom cholesterolu, frakcji HDL i LDL oraz trójglicerydów.

Czytaj także: Testy antygenowe, wygenerowane przez pacjenta, także w prywatnych laboratoriach>>>

Będą też mogli wykonywać badanie podstawowych parametrów życiowych, czyli ciśnienia krwi, tętna, pulsu oraz saturacji krwi oraz pomiar masy ciała, wzrostu i obwodu w pasie, a także obliczanie wskaźnika BMI (Body Mass Index) oraz stosunku obwodu talii do obwodu bioder (WHR – Waist-Hip Ratio).

Pierwotnie zakres tych badań miał być większy. Jednak po interwencji Krajowej Izby Diagnostów Laboratoryjnych zostały z niej usunięte między innymi takie badania jak test RT-PCR w kierunku Sars-CoV-2, badania krzepliwości krwi (czas protrombinowy, współczynnik INR, czas krzepnięcia), testy płytkowe immunochromatograficzne do jakościowego wykrywania narkotyków, dopalaczy lub ich metabolitów w moczu oraz podstawowe badanie moczu (testy paskowe).

Rozporządzenie ministra zdrowia z 21 stycznia 2022 roku w sprawie wykazu badań diagnostycznych, które mogą być wykonywane przez farmaceutę zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw RP 24 stycznia 2022 (poz. 153).

Projektowane rozwiązania w dużej mierze opierają się na wzorcach brytyjskich, ale konieczna będzie weryfikacja ich działania w polskich realiach, a przede wszystkim sprawdzenie, czy przeglądy lekowe (a tym samym opieka farmaceutyczna jako taka), może przynosić wymierne efekty.

Pilotaż zostanie przeprowadzony na niewielką skalę i w stosunkowo niedługim czasie, tak, aby realnie wykonywana opieka farmaceutyczna w postaci przeglądów lekowych mogła zostać wprowadzona w ciągu najbliższych 2-3 lat. W pilotażu ma uczestniczyć maksymalnie 75 farmaceutów dokonujących przeglądów lekowych u maksymalnie 1000 pacjentów.

Pilotaż będzie dotyczył przede wszystkim pacjentów w grupie wiekowej powyżej 60. roku życia, stosujących równocześnie powyżej 10 leków, w tym przyjmujących głównie leki kardiologiczne.

Program pilotażowy będzie realizowany w trzech etapach, na które składać się będą: etap organizacji, etap realizacji oraz etap ewaluacji.

Czytaj także: Weszły w życie przepisy dotyczące szczepień w aptekach >>>

Realizatorzy programu pilotażowego zostaną wyłonieni w ramach postępowania przeprowadzanego przez podmiot leczniczy prowadzony przez Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. W pilotażu wezmą udział apteki ze wszystkich województw, zarówno z terenów miejskich, jak i wiejskich.

Pilotaż będzie mogła realizować dowolna apteka ogólnodostępna (nie przewiduje się możliwości aplikowania przez podmioty prowadzące punkty apteczne) posiadająca minimalne zaplecze lokalowe (przede wszystkim możliwość wydzielenia w izbie ekspedycyjnej apteki przestrzeni zapewniającej minimum dyskrecji w rozmowie z farmaceutą) o ile nie posiada innego pomieszczenia, które może być wykorzystane do tego celu, oraz w której zatrudniony jest farmaceuta posiadający merytoryczne przygotowanie do świadczenia opieki farmaceutycznej.

Projekt rozporządzenia ministra zdrowia w sprawie pilotażu przeglądów lekowych został opublikowany na stronie Rządowego Centrum Legislacji 17 sierpnia 2021 roku.

Uwagi do projektu można przekazywać w ciągu 14-tu dni.

Link do projektu>>>

Pismo w tej sprawie zostało wysłane do ministra zdrowia.
„Zgodnie z przepisami dział farmacji szpitalnej tworzony jest w mniejszych jednostkach udzielających świadczeń w zakresie leczenie szpitalne (na przykład monoprofilowych, realizujących leczenie szpitalne jednego dnia lub działających tylko w określone dni zabiegowe). Dlatego też zastanawiającym jest określenie w przypadku takich podmiotów wyższych norm liczby etatów aniżeli w stosunku do aptek szpitalnych (1 równoważnik etatu farmaceuty na 50 łóżek w dziale farmacji, w stosunku do 1 równoważnika etatu farmaceuty na 100 łóżek w aptece szpitalnej). Oznacza to, że nowe przepisy nakazują zatrudnienie takiej samej liczby farmaceutów w szpitalu monoprofilowym posiadającym 51 łóżek, co w innej jednostce posiadającej 100 łóżek” – można przeczytać w piśmie.

Czytaj także: Farmaceuta kliniczny szpitala Medicover Konsultantem Wojewódzkim na Mazowszu>>>

Organizacje wykazują, że „każdy podmiot leczniczy realizujący leczenie szpitalne (niezależnie od tego, czy udziela świadczeń na podstawie umowy z NFZ, czy nie) musi posiadać w swojej strukturze aptekę lub dział farmacji szpitalnej. Jednak w przypadku niewielkich podmiotów (na przykład monoprofilowych, realizujących leczenie jednego dnia lub działających tylko w określone dni zabiegowe) nowe normy zatrudnienia powodują konieczność znaczącego zwiększenia liczby zatrudnionych osób, co pociąga za sobą nieuzasadnione zwiększenie kosztów działalności. Ustawa bowiem wymaga zatrudnienia określonej liczby farmaceutów, niezależnie od rzeczywistego zapotrzebowania na ich pracę”.

Powszechnie wiadomo, że na rynku brakuje farmaceutów. Zdają sobie również sprawę z tego sami farmaceuci, co spowodowało, że znacząco wzrosły ich oczekiwania w zakresie stawki wynagrodzenia – w podmiotach, które wskazują na ten problem, koszty zatrudnienia farmaceutów wzrosły ponad pięciokrotnie.

W związku z tym w ocenie Pracodawców RP, Pracodawców Medycyny Prywatnej oraz Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Szpitali Prywatnych, zasadna jest jak najszybsza nowelizacja przepisów w taki sposób, aby w zakresie działów farmacji szpitalnej wielkość zatrudnienia i wymagany wymiar etatu pracy farmaceuty nie były ściśle określone w ustawie, a wynikały z rzeczywistych potrzeb danej jednostki.

Cała treść pisma do ministra zdrowia w tej sprawie jest dostępna tutaj>>>

Z przepisów ustawy wynika także, że farmaceuci mają obowiązek przedstawienia poświadczeń dotyczących podnoszenia kwalifikacji zawodowych. Zmiany są realizacją wniosków zgłoszonych przez NIK po kontroli działania aptek szpitalnych i działów farmacji szpitalnej. 

W 2017 roku poznańska Delegatura Najwyższej Izby Kontroli przeprowadziła kontrolę „Funkcjonowanie aptek szpitalnych oraz działów farmacji szpitalnej”, która wykazała, że gospodarowanie lekami w szpitalach oraz funkcjonowanie w nich aptek i działów farmacji nie zapewniało bezpiecznego procesu leczenia, a niektóre nieprawidłowości stanowiły wręcz zagrożenie dla zdrowia i życia pacjentów. 

W części placówek stwierdzono przypadki nieobecności farmaceutów w aptekach lub działach farmacji i realizowania usług farmaceutycznych przez osoby do tego nieuprawnione. Był to istotny czynnik, obniżający poziom bezpieczeństwa farmakoterapii szpitalnej.   

Czytaj także: Program pilotażowy: elektroniczne stetoskopy w POZ>>>

Aby wyeliminować to negatywne zjawisko, NIK wnioskowała o ustawowe ustalenie minimalnych norm zatrudnienia farmaceutów w aptekach szpitalnych i działach farmacji. W wyniku tego do ustawy z 10 grudnia 2020 roku o zawodzie farmaceuty dodano art. 87a, uzależniający wymagany poziom zatrudnienia farmaceutów w aptekach i działach farmacji od liczby wykorzystywanych w szpitalu łóżek i stanowisk dializacyjnych. 

Wynika z niego, że na każde rozpoczęte 100 łóżek lub stanowisk dializacyjnych zgłoszonych w rejestrze podmiotów leczniczych ma przypadać równoważnik co najmniej jednego etatu farmaceuty w aptece szpitalnej, natomiast w dziale farmacji szpitalnej – na każde rozpoczęte 50 łóżek lub stanowisk dializacyjnych. 

Ustalenia kontroli wykazały także, iż w większości skontrolowanych szpitali ich dyrektorzy nie pozyskiwali od farmaceutów zatrudnionych w aptekach i działach farmacji informacji o odbyciu przez nich wymaganych szkoleń. Kierownictwo podmiotów leczniczych nie miało zatem informacji, czy w szpitalach usługi farmaceutyczne świadczone były przez osoby spełniające odpowiednie wymagania dotyczące kwalifikacji i wiedzy zawodowej. Główną przyczyną tego stanu rzeczy był brak odpowiedniej regulacji w obowiązujących przepisach, dlatego wprowadzony został zapis w formie art. 78 ust. 3 ustawy o zawodzie farmaceuty, zgodnie z którym farmaceuci zostali zobowiązani do niezwłocznego przedstawienia pracodawcy, dokumentu poświadczającego udział w formach podnoszenia kwalifikacji zawodowych. 

Ustawa o zawodzie farmaceuty wprowadziła także świadczenie pod nazwą opieka farmaceutyczna, w ramach którego farmaceuta, współpracując z pacjentem i lekarzem prowadzącym, będzie czuwać nad prawidłowym przebiegiem indywidualnej farmakoterapii. 

Czytaj na ten temat: Ustawa o zawodzie farmaceuty wprowadza opiekę farmaceutyczną>>>

Zgodnie z ustawą farmaceuta ma także uprawnienia do wykonywania badań diagnostycznych i wystawiania recept w ramach kontynuacji zlecenia lekarskiego. 

Ustawa z 10 grudnia 2020 roku o zawodzie farmaceuty została opublikowana w Dzienniku Ustaw RP 15 stycznia 2021 roku (poz. 97). 

Ustawa wejdzie w życie 16 kwietnia 2021 roku. Złożenie egzaminu FEW jest jednym z warunków uzyskania kwalifikacji do wykonywania zawodu farmaceuty.

Projekt rozporządzenia określa zasady powoływania komisji egzaminacyjnej, przeprowadzającej FEW, a także prawa i obowiązki zespołów egzaminacyjnych oraz osób przystępujących do FEW.

Wartość opłaty egzaminacyjnej została ustalona na poziomie 650 zł, wysokość wynagrodzenia przewodniczącego zespołu egzaminacyjnego – na 500 zł za posiedzenie, natomiast członka zespołu egzaminacyjnego – na 300 zł za posiedzenie.

Czytaj także: „Pracodawcy przeciw Covid-19” – program w celu zwalczania skutków epidemii>>>

W załącznikach do rozporządzenia zamieszczono wzory oświadczenia członka zespołu egzaminacyjnego o jego bezstronności oraz świadectwa złożenia FEW. W tym ostatnim  przypadku podkreślono, iż świadectwo nie potwierdza kwalifikacji do wykonywania zawodu farmaceuty.

Uwagi do projektu można przekazywać w ciągu 14-tu dni od jego otrzymania.

Link do projektu>>>

W ramach tego świadczenia farmaceuta, współpracując z pacjentem i lekarzem prowadzącym leczenie pacjenta, a w razie potrzeby z przedstawicielami innych zawodów medycznych, będzie czuwać nad prawidłowym przebiegiem indywidualnej farmakoterapii.

Będzie to obejmować prowadzenie konsultacji farmaceutycznych – w celu zapewnienia bezpieczeństwa pacjenta w związku ze stosowaniem produktów leczniczych, wyrobów medycznych lub środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wykonywanie przeglądów lekowych wraz z oceną farmakoterapii, w celu wykrywania i rozwiązywania problemów lekowych oraz zapewnienia bezpieczeństwa w procesie farmakoterapii, a także opracowywanie indywidualnego planu opieki farmaceutycznej, co ma określać cele terapeutyczne możliwe do osiągnięcia przez pacjenta oraz wskazanie sposobów rozwiązywania problemów lekowych, ze szczególnym uwzględnieniem edukacji zdrowotnej, promocji zdrowia i zdrowego trybu życia oraz profilaktyki zdrowotnej.

Czytaj także: Przed nami rok pełen wyzwań>>>

Farmaceuta będzie miał także uprawnienia do wykonywania badań diagnostycznych, które zostaną określone w rozporządzeniach wydanych na bazie ustawy. Będzie mógł także wystawiać recepty w ramach kontynuacji zlecenia lekarskiego.

Ustawa określa także zasady uzyskiwania prawa wykonywania zawodu farmaceuty oraz rozwoju zawodowego farmaceutów. Mówi o tym, że, że farmaceuta ma prawo i obowiązek ustawicznego rozwoju zawodowego przez aktualizację wiedzy i umiejętności zawodowych, za pomocą szkoleń specjalizacyjnych, studiów podyplomowych oraz kursów kwalifikacyjnych.

Ustawa z 10 grudnia 2020 roku o zawodzie farmaceuty została opublikowana w Dzienniku Ustaw RP 15 stycznia 2021 roku (poz. 97).

Wejdzie w życie po 3-ech miesiącach od ogłoszenia, czyli 16 kwietnia 2021 roku, oprócz przepisu dotyczącego wystawiania recepty kontynuowanej, który wejdzie w życie 12 miesięcy od ogłoszenia, czyli 16 stycznia 2022 roku.

Przepisy odnoszące się do opieki farmaceutycznej zawiera rządowy projekt ustawy o zawodzie farmaceuty, procedowany w tej chwili przez sejm. Zgodnie z nim opieka farmaceutyczna to świadczenie zdrowotne udzielane przez farmaceutę, w ramach którego, współpracując z pacjentem i lekarzem prowadzącym, czuwa on nad prawidłowym przebiegiem indywidualnej farmakoterapii, poprzez powadzenie konsultacji farmaceutycznych, wykonywanie przeglądów lekowych wraz z oceną farmakoterapii, opracowanie indywidualnego planu opieki farmaceutycznej, wykonywanie określonych badań diagnostycznych czy wystawianie recept w ramach kontynuacji zlecenia lekarskiego.

Gdy ustawa wejdzie w życie, rola farmaceutów zmieni się, nie będą oni już wyłącznie osobami odpowiedzialnymi za realizację recept i ewentualnie przygotowywanie leków recepturowych, lecz staną się uczestnikami procesu leczenia i będą odpowiedzialni za realizowanie szeregu usług składających się na opiekę nad pacjentem.

Aby w pełni wykorzystać potencjał tkwiący w opiece farmaceutycznej, należy skutecznie umieścić ją w ekosystemie rozwiązań dla e-zdrowia i wyposażyć w narzędzia cyfrowe, tak by możliwe było świadczenie dla pacjentów (klientów aptek) usług najwyższej jakości – postulują autorzy raportu.

Rozwiązania takie wdrożyły z powodzeniem inne kraje. Na przykład w Szwecji wśród usług cyfrowych wykorzystywanych przez farmaceutów wymienić można między innymi e-recepty, elektroniczne umawianie wizyt, system EES wyposażający farmaceutów w dostęp do pełnego obrazu leków zażywanych przez pacjenta i automatycznie wskazujący możliwe szkodliwe interakcje pomiędzy substancjami czy osobne moduły zapewniające pacjentowi dostęp do historycznego i obecnego statusu wydanych recept.

Czytaj także: Ostatnia prosta wdrażania e-zdrowia – co nas czeka>>>

Aby farmaceuci uzyskali takie uprawnienia, konieczna byłaby integracja aptek z systemem IKP – Internetowych Kont Pacjenta (pod warunkiem rozwoju ich funkcjonalności). Opieka farmaceutyczna będzie bowiem miała istotne znaczenie jedynie w warunkach synergii z działaniami lekarza prowadzącego pacjenta oraz przy pełnym dostępie do dokumentacji medycznej (systemowym wyzwaniem i pożądanym kierunkiem zmian jest jej pełna digitalizacja) istotnej z punktu widzenia planowania farmakoterapii i udzielania pacjentowi niezbędnych informacji oraz wskazówek.

Eksperci WEI postulują również wprowadzenie możliwości uzupełniania przez farmaceutów informacji o zdrowiu pacjenta dostępnych w IKP. Tym samym, jeśli systemy apteczne będą zintegrowane z IKP, farmaceuci będą mogli mieć wgląd w pełen obraz leków zażywanych przez pacjenta w chwili obecnej i w przeszłości, co pozwoli na skuteczną ocenę farmakoterapii.

Jeśli natomiast farmaceuci byliby wyposażeni w możliwość aktywnego tworzenia treści w systemie, dokumentacja medyczna pacjentów mogłaby być uzupełniana o dane zebrane przez farmaceutę czy o rekomendacje farmaceuty dotyczące terapii lekowej.

Autorzy raportu sugerują, że infrastruktura tworzona z udziałem państwa powinna stanowić podstawowy moduł, który następnie mógłby być rozbudowywany i uzupełniany przez podmioty prywatne.

Możliwe byłoby na przykład wdrożenie narzędzi automatycznie identyfikujących potencjalne negatywne interakcje pomiędzy zażywanymi lekami czy też wykorzystanie analityki historycznych danych na potrzeby zidentyfikowania wzorców w wystawianiu recept danemu pacjentowi.

Wykorzystanie narzędzi cyfrowych w opiece farmaceutycznej nie musi jednak ograniczać się wyłącznie do integracji z istniejącymi IKP, w tym zakresie można wykorzystać sztuczną inteligencję czy analitykę big data. Apteki odwiedzają dziennie 2 miliony ludzi, co daje potężne możliwości badania na przykład standardowej skuteczności określonych rodzajów farmakoterapii.

Czytaj także: Połowę problemów zdrowotnych będziemy mogli rozwiązywać w sposób zdalny>>>

Rocznie dochodzi do 230 milionów pomyłek związanych z nieprawidłowym przyjmowaniem leków – wprowadzenie mechanizmów analityki big data w czasie rzeczywistym może skutecznie je ograniczyć, czyli zapobiec wydaniu leku w nieodpowiedniej dawce czy negatywnie reagującego z inną, przyjmowaną przez pacjenta substancją.

Na rynku światowym pojawiają się już kompleksowe komercyjne modele zastosowania tego rodzaju technologii w opiece farmaceutycznej. Wydaje się jednak, że powinien być to kierunek co najmniej wspierany przez politykę państwa i zintegrowany z publicznymi usługami cyfrowymi. Miejsce dla opieki farmaceutycznej znajduje się również w szerszym ujęciu architektury e-zdrowia – choćby w zakresie telemonitoringu, w postaci nadzoru farmaceuty nad regularnym przyjmowaniem leków przez pacjenta z wykorzystaniem aplikacji mobilnej.

Źródło: Raport Warsaw Enterprise Institute